Tarımsal yatırımın üretim (hayvansal ve bitkisel) ve organik tarım konusundaki sorularınızı ve bu köşede yayınlanmasını istediğiniz konuları Bu mail adresi spam botlara karşı korumalıdır, görebilmek için Javascript açık olmalıdır adresine iletebilirsiniz.

Köşe Sorumlusu: Zir. Yük. Müh. Ali Kemal Öztürk

ORGANİK TARIM

ORGANİK TARIMA BAŞLAMA

Organik Tarım; Ekolojik sistemde hatalı uygulamalar sonucu kaybolan doğal dengeyi yeniden kurmaya yönelik, insana ve çevreye dost üretim sistemlerini içeren, esas olarak sentetik kimyasal tarım ilaçları, hormonlar ve sentetik mineral gübrelerin kullanımını yasaklayan, bunların yerine organik ve yeşil gübreleme, münavebe, toprağın muhafazası, bitkinin direncini arttırma, doğal düşmanlardan yararlanması gibi birçok çevre dostu tekniği tavsiye eden, bütün bu olanakların kapalı bir sistemde oluşturulmasını öneren, üretimde sadece miktar artışının değil aynı zamanda ürün kalitesinin de yükselmesini amaçlayan, yönetmelikler çerçevesinde izin verilen girdilerin kullanımı ile yapılan, üretimden tüketime kadar her aşaması kontrollü ve sertifikalı alternatif bir üretim şeklidir.

Türkiye’de Organik tarımın ile ilgili tüm faaliyetler 03.12.2004 tarihinde 25659 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5262 sayılı “Organik Tarım Kanunu” ve bu kanuna dayalı olarak hazırlanarak 10.06.2005 tarih ve 25841 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik” hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir.

AB Yönetmeliğine tam uyum sağlamak amacıyla Yönetmeliğin bazı maddeleri AB Yönetmeliğinde yapılan son değişiklikleri de kapsayacak şekilde 17.10.2006 tarih ve 26322 sayılı Resmi Gazetede “Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile değiştirilerek yayımlanmıştır.

Ülkemizde Organik Tarımın İşleyişi

Organik üretim, her aşamasının kontrollü olması ve ürünün sertifikalandırılmış olması özelliği nedeni ile Organik ürünlerin organik ürün sertifikasına sahip olması gerekmektedir. Sertifika; kontrol ve sertifikasyon hizmetlerini Tarım ve Köyişleri Bakanlığı adına yürütmek üzere Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş bağımsız ve özel kontrol ve sertifikasyon kuruluşları tarafından vermektedirler. Sertifikalandırılmış Organik ürünlerde verilen kod numarası ve kayıt sistemiyle raftaki son üründen geriye üreticiye kadar ulaşmayı sağlayan izlenebilirlik söz konusudur.

Ülkemizde organik tarım faaliyetinde bulunmak isteyen müteşebbisler doğrudan kontrol sertifikasyon kuruluşuna başvurup sözleşme imzalayabileceği gibi, proje uygulayan firmalar olarak da adlandırılan sözleşmeli üretim yaptırarak ürün işleyip pazarlayan organizasyon firmalarının bünyesinde sözleşmeli üreticiler olarak organik tarımsal üretim faaliyetinde bulunabilirler. Doğrudan kontrol sertifikasyon kuruluşları ile sözleşme imzalayan müteşebbisler kontrol sertifikasyon ücretini kendileri karşılamak durumunda iken, herhangi bir organizasyon firması bünyesinde sözleşmeli üretim yapanların kontrol sertifikasyon ücretleri sözleşme imzaladığı firmalarca karşılanmaktadır.

Organik tarım faaliyetinde bulunmak isteyen müteşebbis, kontrol ve sertifikasyon kuruluşuna veya kontrol kuruluşuna aşağıdaki belgeler ile birlikte başvurur.

• Müteşebbisin adı, adresi, T.C. kimlik numarası ve vergi numarasını içeren kimlik bilgi ve belgeleri,

• İşletmenin yeri ve konumu,

• Kadastro çalışması tamamlanmış alanlarda tapu kaydı, tamamlanmamış alanlarda ise araziye ait kroki,

• Müracaat edilen arazinin veya arazinin kullanım hakkının kendine ait olduğuna dair bilgi ve belgeleri,

• Gıda işleyen işyeri ise "Çalışma İzni ve Gıda Sicili Belgesi", "Üretim İzin Belgesi".

Kontrol sertifikasyon hizmetini yürütmek üzere yetkilendirilmiş kuruluşça yapılan değerlendirme sonucunda müteşebbisin organik tarıma uygun olup olmadığı belirlenir. Organik tarıma başlaması uygun bulunan müteşebbis, başvurduğu kontrol ve sertifikasyon kuruluşu veya kontrol kuruluşu ile sözleşme yapar.

Yetkilendirilmiş kuruluş sözleşme yaptığı; organik bitkisel, hayvansal ve su ürünleri üretimi yapan, orman ve doğal alanlardan ürün toplayan müteşebbisi geçiş sürecine alır. Geçiş süreci, tek yıllık bitkiler ile mera ve yem bitkilerinde iki yıl, çok yıllık bitkilerde üç yıldır. Tek yıllık bitkiler ekim tarihi, çok yıllık bitkilerde hasat tarihi göz önüne alınır. Kontrol ve sertifikasyon kuruluşu veya kontrol kuruluşu; arazinin önceki yıllardaki kullanım durumu, yapılan uygulamalar, bölgedeki genel durum ve yetiştirilen ürünler, risk durumları, konu ile ilgili müteşebbis kayıtları ve raporlarının incelenmesi neticesinde geçiş sürecini uzatabilir yada kısaltabilir.

Müteşebbis, faaliyet alanı ile ilgili bilgileri kapsayan organik tarıma geçiş ve üretim planları hazırlar. Müteşebbis kontrollü olarak faaliyetlerine başlar. Kontrol işlemi; yazılı belgeleri, planları, defterleri, raporları, kayıtları, arazi, işletme ve depo gibi kritik nokta kontrollerini ve gözlemleri içerir. Kontrol ve sertifikasyon kuruluşu veya kontrol kuruluşu yılda en az bir defa haberli veya habersiz olarak işletmeyi yerinde kontrol eder.

Müteşebbis tarafından kayıt altına alınan bütün organik tarım faaliyetleri kontrol raporları için temel bilgi niteliğindedir. Kontrol işlemi sırasında kontrolör, bağlı bulunduğu kontrol ve sertifikasyon kuruluşu veya kontrol kuruluşunun organik tarım faaliyetlerini içeren kendi kontrol formlarını doldurur. Kontrolör, yaptığı kontrole dair kontrol sonuçlarını içeren bir belge düzenleyerek müteşebbise verir ve bu belge müteşebbisçe saklanır. Kontrol ve sertifikasyon kuruluşu veya kontrol kuruluşu kontrol işlemi sonucunda bir rapor hazırlar. Kontrol raporu, müteşebbisin yapılan organik tarım faaliyetlerinin kontrol sonuçlarını içerir.

Tüm kontrol yöntemlerinin uygulanması sonucu işletmenin, organik ürünün ve girdinin geldiği aşamanın belgelendirilmesi sertifikasyon ile sonlanır.

Kontrol ve sertifikasyon kuruluşu veya sertifikasyon kuruluşunca; organik tarım müteşebbis sertifikası ve ürün sertifikası verilir.

Kontrol ve Sertifikasyon Kuruluşları

Organik üretimde belirli yasakların olması ve bir geçiş sürecinden sonra organik üretime geçilebilmesi uzun dönem üretim planlamasını zorunlu kılmaktadır.

Ülkemizde üretilen organik ürünler ağırlıklı olarak yurt dışı pazarlarına ihraç edildiğinden organik ürün miktarı ve çeşitliliği yurt dışından gelen talepler doğrultusunda şekillenmektedir. İhracat organizasyonunun gerekliliğinden dolayı organik üretimler organizasyon kuruluşları tarafından sözleşmeli olarak çiftçilere yaptırılmaktadır. Dolayısıyla organik üretime girmek isteyen üreticilerin ürünlerini pazarlama noktasında sıkıntı yaşamamaları adına öncelikli olarak bu organizasyon kuruluşları ile temas kurarak onların talepleri doğrultusunda bir üretim modeli benimsemelerinde fayda vardır. (Gerek söz konusu organizasyon firmalarına ait detaylı bilgilere gerekse organik tarımla ilgili diğer verilere, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın www.tarim.gov.tr web adresinde yer alan Organik Tarım linki üzerinden ulaşılabilmektedir.)

Üretici ve organizasyon firmaları arasındaki sözleşmeye dayalı yapılacak sözleşmeli tarımsal üretim, üreticilere fiyat ve ürün alım garantisi sağlamaktadır. Yapılan sözleşmelerde taraflar üretim ile ilgili koşulları, fiyat ve varsa pirim miktarlarını açıkça belirleyerek mahkemeye başvurma hakkı saklı olmak koşulu ile kanuni güvence altına alınmaktadır.